Jak przebiega proces ondulowania włosów?

Wprawdzie loki i fale daje się dzisiaj uzyskać przy użyciu lokówek bądź z wykorzystaniem  bogatej gamy produktów do stylingu jednak szczególnie wśród pań starszej generacji niepodzielnie króluje trwała ondulacja.

Celem trwałej ondulacji jest zmiana kształtu włosa, a więc uatrakcyjnienie i utrwalenie fryzury na czas od kilku tygodni do kilku miesięcy.

Jak już wiemy, za kształt włosa odpowiadają wiązania chemiczne łączące poprzecznie poszczególne łańcuchy keratyny - białka stanowiącego podstawowy materiał budulcowy włosów. Dzięki nim znajdujące się w warstwie korowej fibryle tworzą stosunkowo sztywną strukturę przestrzenną stanowiącą o wyglądzie naszej fryzury. Każda zmiana, na przykład nakręcenie prostego włosa na wałek lub wyprostowanie włosa naturalnie skręconego w loczek, powoduje rozciąganie wiązań poprzecznych i powstanie w nich silnych naprężeń mechanicznych. Działają one wtedy jak mikroskopijne sprężynki, powodując powrót włosa do pierwotnego kształtu. Trwale można go zmienić jedynie przez zmianę miejsc połączeń pomiędzy cząsteczkami keratyny, a to wymaga przebudowy chemicznej struktury włosa. Przebudowa taka jest zawsze podstawą trwałej ondulacji. Polega na zabiegu pozornie bardzo prostym - rozerwaniu wszystkich lub prawie wszystkich poprzecznych wiązań chemicznych i odbudowaniu ich w miejscach odpowiadających nowemu kształtowi włosa. Można to osiągnąć dwiema metodami. Pierwsza polega na działaniu wysokiej temperatury (rzędu 100 stopni Celsiusa), na nakręcone na lokówki i zwilżone substancjami silnie alkalicznymi włosy.

W warunkach tych następuje przegrupowanie struktury włosów i dostosowaniu jej do nowego kształtu.  Proces ten jest dla włosów bardzo szkodliwy i zawsze prowadzi do trudno odwracalnych uszkodzeń zarówno otoczki jak i wnętrza włosa. Było to przyczyną, dla której termiczna metoda ondulowania włosów wyszła z użycia, pomimo wprowadzenia rozmaitych substancji wspomagających, pozwalających na skrócenie czasu zabiegu i pewne obniżenie temperatury.

Alternatywą dla trwałej termicznej stała się wprowadzona w latach czterdziestych w USA metoda ondulowania włosów "na zimno", polegająca na użyciu specjalnych substancji chemicznych o działaniu redukującym, selektywnie rozrywającym siarczkowe wiązania pomiędzy łańcuchami keratyny. Ich działanie można przedstawić schematycznie w następujący sposób.

W prostym włosie występują wiązania siarczkowe łączące łańcuchy keratynowe. Nakręcanie włosów na lokówkę powoduje rozciągnięcie wiązań i powstanie naprężeń. Pod działaniem substancji ondulującej (reduktora) naprężone wiązania siarczkowe pękają i odbudowują się w nowych, dogodniejszych dla nadanego kształtu miejscach, a naprężenia zanikają. Proces ten postępuje tak długo, aż większość naprężonych wiązań zostanie zastąpiona nowymi. Wtedy traktujemy włosy czynnikiem utleniającym, który powoduje ostateczne odbudowanie struktury i neutralizuje substancję ondulującą.

W nawiniętych na lokówkę włosach nie występują już żadne naprężenia.

Jest zrozumiałe, że podstawowym warunkiem powodzenia trwałej ondulacji jest przeprowadzenie opisanych wyżej zmian w strukturze we wszystkich, również głęboko położonych fibrylach włosa. Może to nastąpić jedynie wtedy, gdy czynnik ondulujący ma odpowiednią zdolność penetracji w głąb warstwy korowej (cortexu). Zdolność penetracyjna najczęściej używanej substancji ondulującej - soli kwasu tioglikolowego w głąb zdrowego włosa jest niewielka, dlatego dla uzyskania dobrego efektu konieczne jest uprzednie spęcznienie włosa (rozwarcie okrywających go łusek), przez zastosowanie czynników zwilżających i alkaliów. Stopień spęcznienia, a więc i podatność na działanie czynnika ondulującego w przypadku włosów przetłuszczających się, o zdrowej, nienaruszonej osłonce, pokrytej warstwą sebum, jest znacznie wolniejszy niż w przypadku włosów suchych, zniszczonych i porowatych. Szczególnie podatne są włosy uprzednio poddawane działaniu czynników alkalicznych, na przykład w czasie rozjaśniania. Istotną rolę odgrywa tu rodzaj i stężenie czynnika alkalicznego - im wyższe wartości pH, tym szybsze pęcznienie i silniejsze działanie środka ondulującego.